Đèn bật bằng giọng nói, khoá cửa mở bằng điện thoại, camera xem được từ xa — nhiều gia đình Việt đã có. Câu hỏi tiếp theo thường là có nên mua robot. Câu trả lời phụ thuộc vào việc hiểu robot giải quyết vấn đề gì mà các thiết bị kia không giải quyết được.
Nhà thông minh giải quyết được gì
Nhìn lại cho rõ trước khi nghĩ tới bước sau.
Điều khiển từ xa và theo lịch. Bật tắt đèn, điều hoà, bình nóng lạnh. Tiện và tiết kiệm điện thật.
An ninh. Camera, cảm biến cửa, khoá thông minh. Đây là nhóm được mua nhiều nhất ở Việt Nam.
Giám sát. Biết ai về nhà lúc mấy giờ, cửa có đóng không, có ai lạ vào không.
Tự động hoá đơn giản. Về nhà thì đèn bật, ra khỏi nhà thì tắt hết.
Điều khiển bằng giọng nói. Tiện với người bận tay hoặc người mắt kém.
Điểm chung: các thiết bị này điều khiển những gì đã có sẵn trong nhà. Chúng không làm việc gì mới, chúng làm việc cũ tiện hơn. Và đó chính là khác biệt với robot.
Robot khác ở chỗ nào
Robot làm việc chân tay. Đây là khác biệt cốt lõi. Đèn thông minh không hút bụi được; robot hút bụi thì làm được một việc mà trước đó phải có người làm.
Robot di chuyển. Nó tới chỗ có việc thay vì được lắp cố định.
Nhưng robot cũng phức tạp hơn nhiều. Nhiều bộ phận chuyển động, nhiều thứ hỏng, cần bảo trì, cần dọn đường.
Và giá trị hẹp hơn nhiều. Một bóng đèn thông minh dùng được ở mọi phòng; một robot hút bụi chỉ làm một việc.
Vì vậy câu trả lời cho câu hỏi ban đầu: robot không phải bước tiếp theo của nhà thông minh, nó là một loại thiết bị khác giải quyết loại vấn đề khác.
Và trong nhà, số việc chân tay mà robot làm được hiện nay rất ít — thực tế gần như chỉ có hút bụi và lau sàn. Các việc còn lại vẫn cần người.
Thứ tự đầu tư hợp lý cho gia đình Việt
Nếu có ngân sách hạn chế, thứ tự này cho hiệu quả cao nhất.
Một: an ninh cơ bản. Camera và cảm biến cửa. Giải quyết một lo lắng thật, giá đã rẻ, và dùng được ngay.
Hai: robot hút bụi. Bỏ được một việc nặng lặp lại hằng ngày. Đây là thiết bị robot duy nhất hiện nay có bài toán rõ ràng trong nhà.
Ba: điều khiển giọng nói cho vài thiết bị chính. Đèn phòng khách, điều hoà. Tiện thật và rẻ.
Bốn: khoá thông minh. Tiện với gia đình nhiều người và với nhà cho thuê.
Năm: các thiết bị còn lại. Rèm tự động, cảm biến nhiệt độ, hệ thống tưới cây. Vui và mức cần thiết thấp hơn.
Chưa nên: robot đa năng trong nhà. Chưa có sản phẩm nào đáng tiền cho gia đình.
Nguyên tắc chung: mua thứ giải quyết một lo lắng cụ thể hoặc bỏ được một việc lặp lại cụ thể. Mua vì nó thông minh thì thường không dùng tới.
Những vấn đề thực tế ít được nói
Thiết bị nhiều hãng không nói chuyện với nhau. Mỗi hãng một ứng dụng, và cuối cùng điện thoại có năm ứng dụng cho năm loại thiết bị. Đây là phiền toái thật.
Phụ thuộc mạng và điện. Mất mạng thì nhiều thứ không điều khiển được. Nên chọn thiết bị vẫn dùng tay được khi mất mạng — đặc biệt là khoá cửa.
Hãng ngừng hỗ trợ. Thiết bị phụ thuộc máy chủ của hãng, hãng đóng cửa thì thiết bị thành cục nhựa. Đã xảy ra nhiều lần.
Quyền riêng tư. Camera và loa có micro trong nhà là thiết bị nghe và nhìn được. Nên biết dữ liệu đi đâu và ai xem được.
Người lớn tuổi trong nhà. Nhà càng thông minh thì càng khó dùng cho người không quen công nghệ. Nên giữ cách điều khiển bằng tay cho các thiết bị chính.
Chi phí tích luỹ. Mỗi món không đắt, cộng lại thì đáng kể, và nhiều món ít dùng tới.
Robot trong nhà sẽ tới khi nào
Không dự đoán thời điểm, chỉ nói điều kiện.
Cần giải được bài toán tay khéo. Cầm nắm vật lạ, xử lý vật liệu mềm. Đây là rào cản chính và nó là bài toán khó nhất trong lĩnh vực.
Cần giá xuống rất nhiều. Một thiết bị làm được việc trong nhà mà giá bằng cả năm thu nhập thì không ai mua.
Cần an toàn tuyệt đối. Nhà có trẻ nhỏ, người già, thú nuôi. Mức an toàn đòi hỏi cao hơn nhiều so với nhà máy.
Cần chạy được trong nhà bừa bộn. Nhà thật không giống phòng trình diễn.
Và cần một việc đủ đáng. Robot làm được việc gì mà người ta sẵn sàng trả tiền và dành chỗ cho nó.
Điểm cuối là điểm hay bị bỏ qua. Ngay cả khi kỹ thuật giải quyết xong, vẫn phải có một việc đủ giá trị — và cho tới nay, việc duy nhất đủ giá trị trong nhà vẫn là hút bụi.
Câu hỏi thường gặp
Robot có phải bước tiếp theo của nhà thông minh không?
Không. Thiết bị nhà thông minh điều khiển những gì đã có sẵn, còn robot làm việc chân tay. Đó là hai loại thiết bị giải quyết hai loại vấn đề khác nhau.
Thứ tự đầu tư nào hợp lý nhất?
An ninh cơ bản trước, rồi robot hút bụi, rồi điều khiển giọng nói cho vài thiết bị chính, rồi khoá thông minh. Robot đa năng trong nhà thì chưa có sản phẩm đáng tiền.
Rủi ro ít được nói nhất của nhà thông minh là gì?
Hãng ngừng hỗ trợ. Thiết bị phụ thuộc máy chủ của hãng, hãng đóng cửa thì thiết bị thành vô dụng — điều đã xảy ra nhiều lần với các sản phẩm khác nhau.
Khi nào robot đa năng mới vào được nhà ở?
Khi giải được bài toán tay khéo với vật liệu mềm, khi giá xuống đủ thấp, khi đạt mức an toàn cho nhà có trẻ và người già, và khi có một việc đủ đáng để người ta dành chỗ cho nó.
Đọc thêm trong Robot AI và việc làm và Robot AI trong đời sống Việt.
