Robot chở món là hình ảnh robot quen thuộc nhất với người Việt hiện nay. Nhưng khách và chủ quán nhìn nó theo hai cách rất khác nhau, và hiểu cả hai góc giúp đánh giá được nó thật sự có giá trị hay chỉ là món trang trí.
Khách nhìn thấy gì
Lần đầu thì thú vị. Trẻ con thích, người lớn chụp ảnh, cả bàn quay video. Đây là giá trị thật cho quán trong giai đoạn đầu.
Lần thứ ba thì bình thường. Hiệu ứng mới lạ tan nhanh, và sau đó khách đánh giá nó thuần theo việc nó có giúp gì không.
Một số khách thấy phiền. Robot dừng giữa lối đi, phải tự nhấc khay xuống, hoặc phải nhường đường. Không nhiều nhưng có.
Khách thường không biết phải làm gì. Robot tới bàn và đứng đó — khách chờ nhân viên, robot chờ khách. Đây là tình huống rất hay gặp và hoàn toàn giải quyết được bằng một câu hướng dẫn rõ ràng.
Khách quen thì thấy tiện. Món ra nhanh hơn vì nhân viên không phải đi hết quãng đường.
Kết luận từ góc khách: robot không làm bữa ăn ngon hơn. Nó chỉ đáng giá nếu món ra nhanh hơn và nhân viên có thời gian cho khách nhiều hơn.
Chủ quán nhìn thấy gì
Nhân viên đi bộ ít hơn. Đây là giá trị chính. Ở quán rộng, nhân viên đi bộ nhiều cây số mỗi ca, và robot gánh phần lớn quãng đường đó.
Nhân viên có thời gian cho khách. Thay vì bưng bê, họ tiếp khách, gợi ý món, xử lý yêu cầu.
Bớt phụ thuộc vào việc tuyển người. Nhân sự phục vụ là vị trí khó tuyển và hay biến động, nhất là sau tết.
Nhưng thêm việc mới. Sạc, lau, xử lý khi kẹt, giữ lối đi thông. Không nhiều nhưng phải có người làm.
Và không thay được người. Robot không nhận gọi món, không dọn bàn, không thu tiền, không đặt đĩa xuống bàn. Vẫn cần đủ nhân viên.
Kết luận từ góc chủ quán: robot giảm quãng đường chứ không giảm đầu người. Ai tính bài toán theo hướng cắt giảm nhân sự sẽ tính sai.
Quán nào hợp và quán nào không
Khác biệt nằm ở mặt bằng chứ không ở con robot.
Hợp. Quán rộng, nhiều bàn, bếp cách xa khu vực bàn. Lối đi rộng và thẳng. Sàn phẳng một mặt bằng. Khách đông và đều. Món không dễ đổ.
Không hợp. Quán nhỏ bếp gần bàn. Lối đi hẹp hoặc quanh co. Có bậc, nhiều tầng. Bàn kê sát nhau. Món nước đầy.
Rất hợp. Quán lẩu nướng, buffet, quán ăn gia đình quy mô lớn — vì món đi theo khay lớn và khách quen tự lấy.
Cách kiểm nhanh cho chủ quán. Đẩy một xe đẩy cỡ tương đương đi khắp quán vào giờ đông, khi khách đã kéo ghế ra. Xe đẩy đi khó thì robot cũng khó, chỉ khác là robot không biết lách.
Và một điều nữa: quán nhỏ mua robot chủ yếu là mua hình ảnh. Điều đó chính đáng nhưng nên biết rõ mình đang mua gì.
Những chỗ hay trục trặc
Từ quan sát các quán đã dùng.
Ghế kéo ra chắn lối. Nguyên nhân kẹt số một. Robot dừng chờ, khách không biết, nhân viên phải chạy tới.
Khách không lấy khay. Robot đứng chờ, không đi tiếp được. Cần một câu hướng dẫn rõ và cần nhân viên để ý.
Nhân viên chờ robot. Nếu quy trình khiến nhân viên đứng đợi thì họ sẽ tự bưng cho nhanh và robot thành thừa.
Hết pin giữa giờ đông. Cần quy trình sạc rõ ràng hoặc đế sạc tự động.
Món nước sánh ra khay. Robot tăng giảm tốc làm nước sánh. Cần chọn loại món hoặc chọn khay có thành.
Robot bẩn. Ít ai lau, và một con robot bám dầu mỡ trong quán ăn tạo ấn tượng rất xấu.
Phần lớn các trục trặc này là vấn đề vận hành chứ không phải kỹ thuật, và đều sửa được mà không tốn tiền.
Cách chủ quán tự đánh giá
Trước khi mua hoặc thuê.
Đếm số lượt bưng mỗi ca. Từ bếp ra bàn. Đây là con số nền quan trọng nhất.
Đo quãng đường. Ước lượng nhân viên đi bao nhiêu mét mỗi lượt.
Đo lối đi hẹp nhất vào giờ đông. Có khách ngồi, có ghế kéo ra.
Hỏi nhân viên. Họ thấy việc gì tốn sức nhất, và họ nghĩ robot có giúp được không. Ý kiến của họ quan trọng vì họ sẽ là người sống chung với nó.
Thuê thử một tháng vào mùa cao điểm. Đếm số lượt chở thật, xem có bao nhiêu lần kẹt, rồi mới quyết định mua. Nhiều nơi cho thuê ngắn hạn và đây là cách rẻ nhất để có câu trả lời cho chính quán mình.
Đừng quyết định dựa trên việc quán bên cạnh có robot. Mặt bằng khác nhau thì kết quả khác nhau hoàn toàn.
Câu hỏi thường gặp
Robot có làm giảm số nhân viên phục vụ không?
Không. Nó giảm quãng đường nhân viên đi chứ không giảm đầu người, vì robot không nhận gọi món, không dọn bàn, không thu tiền và không đặt đĩa xuống bàn.
Tình huống nào hay gặp nhất khi khách gặp robot?
Robot tới bàn và đứng đó, khách chờ nhân viên còn robot chờ khách nhấc khay. Việc này giải quyết hoàn toàn được bằng một câu hướng dẫn rõ ràng từ robot.
Quán nhỏ có nên mua robot không?
Nếu bếp gần bàn thì giá trị vận hành gần như bằng không, và cái mua được chủ yếu là hình ảnh. Điều đó chính đáng nhưng nên biết rõ và định giá cho đúng.
Cách rẻ nhất để chủ quán biết có hợp không?
Thuê thử một tháng vào mùa cao điểm, đếm số lượt chở thật và số lần kẹt. Trước đó đẩy thử một xe đẩy cỡ tương đương đi khắp quán vào giờ đông để kiểm lối đi.
Đọc thêm trong Robot cho cửa hàng nhỏ và Robot AI và việc làm.
