Khi nói về robot và việc làm, phần mất đi được nhắc nhiều còn phần mở ra thì ít. Dưới đây là các vai trò đang hình thành, trong đó vài vai trò không đòi nền tảng kỹ thuật.
Vai trò đòi kỹ thuật
Kỹ thuật viên bảo trì thiết bị tự động. Thiếu nhiều nhất. Số máy đã lắp đặt tăng đều và người biết giữ chúng chạy thì không tăng kịp. Vào được từ nền điện hoặc cơ khí cộng vài tháng đào tạo.
Kỹ sư tích hợp. Thiết kế và dựng hệ thống, nối robot với máy sẵn có, lập trình và chạy thử. Cần cả cơ khí, điện và lập trình, và cần kinh nghiệm dự án thật.
Kỹ sư thị giác máy. Cấu hình camera, xử lý ảnh. Mảng đang tăng nhanh khi giá camera công nghiệp giảm.
Người lập trình và tối ưu. Sửa chương trình, thêm mẫu chi tiết, tối ưu chu kỳ.
Người thiết kế dụng cụ và đồ gá. Phần bắt buộc phải làm riêng cho từng ứng dụng, không nhập sẵn được, và cần năng lực thiết kế cơ khí.
Điểm chung của nhóm này: kinh nghiệm thực tế được đánh giá cao hơn bằng cấp. Một người đã dựng được một hệ thống chạy thật có giá hơn một người học nhiều mà chưa động vào máy nào.
Vai trò không đòi nền tảng kỹ thuật
Nhóm ít ai nghĩ tới và đang mở ra rõ.
Người phụ trách nội dung cho robot dịch vụ. Soạn và cập nhật những gì robot nói với khách. Kỹ năng chính là viết rõ ràng và hiểu khách hàng, không phải lập trình. Người làm chăm sóc khách hàng hoặc marketing chuyển sang được.
Người vận hành robot. Bật tắt, sạc, xử lý sự cố cơ bản, đổi chương trình theo mẫu có sẵn. Đào tạo tại chỗ vài tuần là làm được.
Người điều phối và theo dõi hiệu năng. Đọc số liệu, phát hiện vấn đề, đề xuất cải tiến. Cần tư duy phân tích hơn là kỹ thuật.
Người đào tạo và hướng dẫn. Dạy nhân viên cách làm việc với robot. Cần kỹ năng truyền đạt.
Người bán hàng hiểu sản phẩm. Rất thiếu. Phần lớn người bán chỉ biết thông số mà không hiểu ứng dụng, và điều đó làm khách mua nhầm.
Người viết tài liệu và hướng dẫn. Ít ai làm và rất cần, vì tài liệu kém là lý do phổ biến khiến thiết bị không được dùng đúng.
Vì sao nghề bảo trì đáng cân nhắc nhất
Nếu chỉ chọn một hướng thì đây là hướng có nền tảng vững nhất.
Nhu cầu là hiện tại. Không phải dự đoán. Các máy đã lắp cần người bảo trì ngay bây giờ.
Nhu cầu tăng cùng số máy đã bán. Và số máy đã bán chỉ tăng.
Không bị thay thế bởi chính công nghệ đó. Robot không tự sửa mình, và việc chẩn đoán một máy chạy sai đòi đúng loại phán đoán mà máy không làm được.
Đường vào ngắn. Từ nền điện hoặc cơ khí, vài tháng là làm được việc cơ bản.
Kinh nghiệm tích luỹ có giá trị. Người đã sửa nhiều máy càng ngày càng có giá, khác với các kỹ năng công cụ dễ lỗi thời.
Có thể làm độc lập về sau. Sau vài năm, một thợ giỏi nhận việc được từ nhiều nơi.
Điểm khó cần biết. Đi lại nhiều, phải xử lý tình huống, và phải học liên tục vì mỗi hãng một kiểu.
Cách vào cho từng xuất phát điểm
Đang làm công nhân vận hành máy. Xin tham gia khi nơi làm lắp thiết bị mới. Đây là đường vào tự nhiên nhất và nhiều người đã đi.
Đang làm thợ điện hoặc thợ cơ khí. Học thêm về điều khiển và lập trình cơ bản. Nền tảng đã có, phần thiếu học được trong vài tháng.
Đang làm công nghệ thông tin. Học thêm về phần cứng và điều khiển. Hướng ngược lại và cũng khả thi.
Đang làm chăm sóc khách hàng. Sang làm nội dung cho robot dịch vụ. Chuyển hướng ngắn nhất trong tất cả và ít cạnh tranh.
Đang là sinh viên. Tận dụng phòng thực hành và câu lạc bộ. Tham gia cuộc thi. Và quan trọng nhất là làm một dự án thật từ đầu tới cuối, kể cả dự án nhỏ.
Đang không làm gì liên quan. Bắt đầu bằng một bộ robot học tập rẻ và một dự án cụ thể. Một video robot mình tự làm chạy được thuyết phục hơn nhiều chứng chỉ.
Thực tế về thu nhập và triển vọng
Nói thẳng để không tạo kỳ vọng sai.
Không phải nghề làm giàu nhanh. Mức thu nhập ở các vai trò kỹ thuật tương đương các nghề kỹ thuật khác, cao hơn ở vị trí có kinh nghiệm.
Kinh nghiệm quyết định nhiều hơn bằng cấp. Chênh lệch giữa người mới và người đã làm vài năm khá lớn.
Nhu cầu tập trung ở khu công nghiệp và đô thị lớn. Đây là ràng buộc thật về địa lý.
Công việc không ổn định như văn phòng. Đi lại, làm ngoài giờ khi máy hỏng, đôi khi làm cuối tuần.
Nhưng nhu cầu bền. Khác với nhiều mảng công nghệ có tính chu kỳ, nhu cầu bảo trì thiết bị đã lắp đặt là nhu cầu ổn định.
Và có đường đi lên. Từ vận hành lên bảo trì lên tích hợp lên phụ trách kỹ thuật. Con đường này có thật và nhiều người đã đi hết.
Câu hỏi thường gặp
Vai trò nào không đòi nền tảng kỹ thuật?
Người phụ trách nội dung cho robot dịch vụ, người vận hành, người theo dõi hiệu năng, người đào tạo, và người viết tài liệu hướng dẫn. Kỹ năng chính là viết rõ ràng và hiểu khách hàng.
Vì sao nghề bảo trì có nền tảng vững nhất?
Nhu cầu là hiện tại chứ không phải dự đoán, tăng cùng số máy đã bán, không bị thay thế bởi chính công nghệ đó vì robot không tự sửa mình, và đường vào chỉ vài tháng từ nền điện hoặc cơ khí.
Chuyển hướng ngắn nhất là từ đâu?
Từ chăm sóc khách hàng sang làm nội dung cho robot dịch vụ. Kỹ năng chính là viết và hiểu khách hàng, không cần nền kỹ thuật, và mảng này ít cạnh tranh.
Thu nhập trong ngành này thế nào?
Tương đương các nghề kỹ thuật khác, cao hơn ở vị trí có kinh nghiệm. Không phải nghề làm giàu nhanh nhưng nhu cầu bền hơn nhiều mảng công nghệ có tính chu kỳ.
Đọc thêm trong Hệ sinh thái trong nước và Robot trong gia đình.
