Câu hỏi học ngành gì để làm về robot nhận được nhiều câu trả lời chung chung. Bài này nói về các vai trò cụ thể đang có nhu cầu thật trong nước và con đường thực tế để vào từng vai trò.
Các vai trò có nhu cầu thật
Xếp theo mức thiếu người, từ thiếu nhất.
Kỹ thuật viên bảo trì thiết bị tự động. Thiếu nhiều nhất và ít được nói tới nhất. Số máy đã lắp đặt tăng đều, và người biết giữ chúng chạy thì không tăng kịp. Đây là nhu cầu có thật, không phải dự đoán.
Kỹ sư tích hợp. Người thiết kế và dựng cell, nối robot với máy sẵn có, lập trình và chạy thử. Cần cả cơ khí, điện và lập trình.
Kỹ sư lập trình robot. Viết và sửa chương trình, tối ưu chu kỳ.
Người vận hành có kỹ năng. Vận hành, xử lý sự cố cơ bản, đổi chương trình. Nhu cầu lớn nhất về số lượng.
Người làm nội dung cho robot dịch vụ. Vai trò mới và ít ai nghĩ tới. Cần kỹ năng viết và hiểu khách hàng hơn là kỹ năng kỹ thuật.
Kỹ sư thị giác máy. Cấu hình camera, xử lý ảnh cho robot.
Học gì để vào từng vai trò
Kỹ thuật viên bảo trì. Trung cấp hoặc cao đẳng điện, điện tử, cơ khí. Cộng đào tạo thêm về robot từ hãng hoặc từ nơi làm. Đây là con đường ngắn nhất và nhu cầu cao nhất.
Kỹ sư tích hợp. Đại học cơ điện tử, tự động hoá, hoặc cơ khí. Quan trọng hơn bằng cấp là kinh nghiệm làm dự án thật.
Lập trình robot. Cơ điện tử, tự động hoá, hoặc công nghệ thông tin cộng học thêm về điều khiển.
Vận hành. Không cần bằng đại học. Đào tạo tại chỗ vài tuần là làm được, và nhiều người từ vị trí công nhân chuyển sang.
Làm nội dung. Không cần nền kỹ thuật. Người làm chăm sóc khách hàng hoặc marketing chuyển sang được.
Điểm chung quan trọng. Ở ngành này, kinh nghiệm thực tế được đánh giá cao hơn bằng cấp. Một người đã dựng được một cell chạy thật có giá trị hơn một người học nhiều mà chưa động vào máy nào.
Vì sao nghề bảo trì đáng cân nhắc nhất
Ít hấp dẫn về mặt hình ảnh và có nhu cầu rõ nhất.
Nhu cầu là hiện tại, không phải dự đoán. Các máy đã lắp đặt cần người bảo trì ngay bây giờ.
Nhu cầu tăng theo số máy đã bán. Và số máy đã bán chỉ tăng.
Không bị thay thế bởi chính công nghệ đó. Robot không tự sửa mình.
Đường vào ngắn. Từ nền điện hoặc cơ khí, học thêm vài tháng là làm được việc cơ bản.
Kinh nghiệm tích luỹ được. Người sửa nhiều máy trở nên có giá trị theo thời gian, khác với các kỹ năng công cụ dễ lỗi thời.
Có thể làm độc lập. Sau vài năm, một thợ giỏi có thể nhận việc từ nhiều nơi.
Điểm khó. Công việc đòi đi lại, đòi xử lý tình huống, và đòi học liên tục vì mỗi hãng một kiểu.
Con đường thực tế cho người đang đi làm
Nếu muốn chuyển hướng mà không quay lại trường.
Từ vị trí vận hành máy. Xin tham gia dự án lắp đặt robot ở chính nơi mình làm. Đây là cách vào tự nhiên nhất và nhiều người đã đi đường này.
Từ nghề điện hoặc cơ khí. Học thêm về điều khiển và về lập trình cơ bản. Nền tảng đã có, phần thiếu học được.
Từ công nghệ thông tin. Học thêm về phần cứng và về điều khiển. Ngược lại với nhóm trên và cũng khả thi.
Từ chăm sóc khách hàng. Sang làm nội dung cho robot dịch vụ. Chuyển hướng ngắn nhất và ít ai nghĩ tới.
Cách học ít tốn nhất. Tự làm một dự án nhỏ ở nhà. Một bộ robot học tập rẻ, làm cho nó chạy, gặp lỗi và tự sửa. Việc này dạy nhiều hơn nhiều khoá học lý thuyết và nó cũng là thứ để nói khi phỏng vấn.
Điều nhà tuyển dụng nhìn. Đã tự làm được gì. Một video robot mình tự làm chạy được có sức thuyết phục hơn một danh sách chứng chỉ.
Kỹ năng đáng đầu tư và kỹ năng dễ lỗi thời
Đáng đầu tư vì bền. Hiểu nguyên lý cơ khí và điện. Kỹ năng chẩn đoán — lần ra nguyên nhân khi máy chạy sai. Hiểu quy trình sản xuất. Đọc được sơ đồ và tài liệu kỹ thuật. Và tiếng Anh đọc hiểu, vì gần như mọi tài liệu gốc đều bằng tiếng Anh.
Dễ lỗi thời hơn. Thành thạo một phần mềm cụ thể của một hãng. Một ngôn ngữ lập trình cụ thể. Một dòng máy cụ thể.
Không có nghĩa là không nên học. Chúng cần thiết để làm việc. Chỉ là đừng coi chúng là nền tảng — nền tảng là nhóm đầu.
Kỹ năng bị đánh giá thấp. Viết tài liệu rõ ràng. Giải thích cho người không chuyên. Làm việc với người vận hành. Ba thứ này quyết định một dự án có thành công hay không nhiều hơn kỹ năng kỹ thuật thuần tuý.
Và một điều nữa. Kiên nhẫn khi gỡ lỗi. Phần lớn thời gian trong nghề này là tìm ra vì sao một thứ không chạy, và người chịu được việc đó thì tiến xa hơn người thông minh mà nóng ruột.
Câu hỏi thường gặp
Vai trò nào đang thiếu người nhất?
Kỹ thuật viên bảo trì thiết bị tự động. Số máy đã lắp đặt tăng đều còn số người biết giữ chúng chạy thì không tăng kịp, và đây là nhu cầu hiện tại chứ không phải dự đoán.
Có cần bằng đại học để làm về robot không?
Tuỳ vai trò. Vận hành và bảo trì cơ bản thì không, có thể vào từ nền điện hoặc cơ khí. Ở ngành này kinh nghiệm thực tế được đánh giá cao hơn bằng cấp.
Người đang đi làm muốn chuyển hướng thì bắt đầu thế nào?
Xin tham gia dự án lắp đặt robot ở chính nơi mình làm, và tự làm một dự án nhỏ ở nhà với bộ robot học tập rẻ. Một video robot mình tự làm chạy được thuyết phục hơn danh sách chứng chỉ.
Kỹ năng nào đáng đầu tư vì bền?
Hiểu nguyên lý cơ khí và điện, kỹ năng chẩn đoán khi máy chạy sai, đọc được tài liệu kỹ thuật, tiếng Anh đọc hiểu — và kiên nhẫn khi gỡ lỗi, vì đó là phần lớn thời gian của nghề này.
Đọc thêm trong Robot AI trong đời sống Việt và Robot cho cửa hàng nhỏ.
