Đây là những câu hỏi mà người lần đầu gặp robot AI hay đặt ra nhất, gom lại và trả lời ngắn gọn. Không có câu nào cần kiến thức kỹ thuật để hiểu.
Về cách nó hoạt động
Robot biết trả lời bằng cách nào? Nó nghe câu hỏi, chuyển thành chữ, tìm trong tài liệu được nạp cho nó phần liên quan, rồi tạo câu trả lời dựa trên đó. Nếu tài liệu không có thông tin thì nó hoặc nói không biết, hoặc suy đoán.
Nó có kết nối mạng không? Phần lớn có. Việc xử lý ngôn ngữ thường diễn ra trên máy chủ chứ không trên chính robot. Vì vậy mất mạng thì nhiều robot không trả lời được.
Nó có nhớ mình không? Trong một cuộc trò chuyện thì có. Giữa các lần khác nhau thì thường không, trừ khi được thiết kế riêng và có đăng nhập.
Ai dạy nó về cửa hàng này? Người phụ trách nạp tài liệu vào. Không có ai làm việc đó thì robot không biết gì về nơi nó đang đứng.
Nó tự đi được bằng cách nào? Có cảm biến đo khoảng cách và một bản đồ khu vực đã được dựng trước. Nó không nhìn thấy như người mà đo khoảng cách tới các vật xung quanh.
Về an toàn
Robot có nguy hiểm không? Robot dịch vụ trong nhà hàng, khách sạn, cửa hàng được thiết kế để chạy chậm và dừng khi có vật cản. Rủi ro chủ yếu là va nhẹ hoặc vấp phải nó, không phải chấn thương nặng.
Trẻ em có an toàn khi ở gần robot không? Robot dịch vụ thì có, nhưng nên trông chừng vì trẻ hay kéo, đẩy và trèo. Việc này nguy hiểm cho trẻ và cũng làm hỏng robot.
Nó có tự dừng khi mình đứng chắn không? Có. Đây là chức năng cơ bản của mọi robot di chuyển. Nhưng nó cần khoảng cách để dừng, nên đừng nhảy ra ngay trước mặt nó.
Nếu nó chắn đường thì làm sao? Bước sang bên là nó đi tiếp. Nếu nó đứng im thì báo nhân viên, đừng tự đẩy vì có thể làm hỏng bánh xe hoặc làm nó mất định vị.
Robot công nghiệp thì khác. Loại trong nhà máy chạy nhanh và mạnh, và chúng luôn có rào chắn. Đó là lý do người ta không được vào khu vực đó.
Về quyền riêng tư
Nhóm câu hỏi đáng được trả lời thẳng.
Nó có nghe lén không? Robot có micro và nó nghe khi được kích hoạt. Việc nó có ghi lại liên tục hay không phụ thuộc vào cách nơi đó cấu hình, và người dùng có quyền hỏi.
Cuộc trò chuyện có được lưu không? Thường là có. Nơi vận hành lưu lại để cải thiện nội dung và để xử lý khi có khiếu nại.
Ai xem được? Người phụ trách robot ở nơi đó, và có thể cả nhà cung cấp. Nên hỏi nếu quan tâm.
Nó có nhận diện khuôn mặt không? Một số có, phần lớn robot dịch vụ chỉ phát hiện có người chứ không nhận ra ai. Nếu có chức năng nhận diện thì nơi vận hành phải thông báo.
Nên tránh nói gì? Số tài khoản, số giấy tờ, mật khẩu, thông tin sức khoẻ. Không phải vì robot xấu mà vì cuộc trao đổi được lưu lại và người xung quanh cũng nghe được.
Có quyền hỏi không? Có. Người dùng có quyền hỏi thông tin được thu thập gì và dùng vào việc gì.
Về việc dùng hằng ngày
Nói thế nào cho nó dễ hiểu? Câu ngắn, một ý mỗi câu, đứng gần, nói rõ với âm lượng bình thường. Đừng nói kéo dài từng chữ vì thường khó hơn chứ không dễ hơn.
Nó không hiểu thì làm sao? Nói lại ngắn hơn. Nếu vẫn không được thì dùng màn hình bấm — phần lớn robot có các lựa chọn sẵn.
Có nên tin thông tin nó nói không? Với thông tin chung thì được. Với giá, thời gian, thủ tục — những thứ mình sẽ hành động theo — thì nên xác nhận lại với nhân viên.
Nó nói sai thì báo cho ai? Nhân viên tại chỗ. Nói cụ thể câu hỏi là gì và nó trả lời gì, để họ sửa được.
Có phải trả tiền khi dùng không? Không. Robot ở nơi công cộng là dịch vụ của nơi đó.
Chụp ảnh với nó được không? Thường là được và nhiều nơi khuyến khích. Nếu không chắc thì hỏi nhân viên.
Về tương lai
Nhóm câu hỏi hay được đặt và khó trả lời chắc chắn nhất.
Bao giờ robot vào được nhà mình? Robot hút bụi thì đã vào rồi. Robot làm việc nhà đa năng thì chưa có mốc thời gian đáng tin, vì rào cản là bài toán tay khéo với vật liệu mềm — bài toán khó nhất trong lĩnh vực.
Robot có thay công việc của tôi không? Phụ thuộc công việc. Việc lặp lại với biến thiên thấp trong môi trường ổn định là nhóm dễ bị ảnh hưởng nhất. Việc cần khéo tay, cần phán đoán tình huống, hoặc cần tương tác với người thì rất khó thay.
Có nên cho con học về robot không? Nếu con thích thì có, vì tư duy logic học được từ đó có ích cho mọi nghề. Nếu con không thích thì cũng không sao — tư duy đó học được từ nhiều thứ khác.
Giá có rẻ dần không? Phần cứng có, nhưng phần lớn chi phí của một hệ robot nằm ở tích hợp và vận hành, và phần đó không giảm theo cách tương tự.
Có nên lo không? Nên hiểu hơn là nên lo. Các rủi ro thật của AI hiện nay là chuyện sai sót, thiên lệch và sử dụng sai mục đích — chứ không phải chuyện robot nổi loạn.
Câu hỏi thường gặp
Robot có nghe lén không?
Robot có micro và nghe khi được kích hoạt. Việc có ghi lại liên tục hay không phụ thuộc cấu hình của nơi vận hành, và người dùng có quyền hỏi thông tin được thu thập gì và dùng vào việc gì.
Robot chắn đường thì nên làm gì?
Bước sang bên thì nó đi tiếp. Nếu nó đứng im thì báo nhân viên, đừng tự đẩy vì có thể làm hỏng bánh xe hoặc làm nó mất định vị.
Có nên tin thông tin robot nói không?
Với thông tin chung thì được. Với giá, thời gian, thủ tục — những thứ mình sẽ hành động theo — thì nên xác nhận lại với nhân viên, vì robot có thể nói thông tin đã cũ.
Nên tránh nói gì với robot ở nơi công cộng?
Số tài khoản, số giấy tờ, mật khẩu và thông tin sức khoẻ. Không phải vì robot xấu mà vì cuộc trao đổi thường được lưu lại và người xung quanh cũng nghe được.
Đọc thêm trong Robot cho cửa hàng nhỏ và Robot AI và việc làm.
