Chủ một quán cà phê hoặc một tiệm ăn nhỏ thấy quán bên cạnh có robot và tự hỏi mình có nên. Câu trả lời trung thực phụ thuộc vào việc mình mua để làm gì, và với phần lớn cửa hàng nhỏ thì câu trả lời nghiêng về không.
Robot làm được gì cho một cửa hàng nhỏ
Nói cụ thể để không mơ hồ.
Chở đồ. Chỉ có ý nghĩa nếu quãng đường đủ dài. Quán nhỏ bếp cách bàn vài bước thì robot chở món không tiết kiệm được gì.
Trả lời khách. Ở quán nhỏ, khách hỏi thì nhân viên đứng ngay đó trả lời. Robot không giải quyết vấn đề nào.
Thu hút chú ý. Đây mới là giá trị thật với cửa hàng nhỏ. Khách tới xem, chụp ảnh, đăng lên mạng, kể lại.
Tạo điểm khác biệt. Trong một khu có nhiều quán giống nhau, robot làm quán mình được nhớ tới.
Nói thẳng: với cửa hàng nhỏ, robot chủ yếu là công cụ marketing chứ không phải công cụ vận hành. Điều đó hoàn toàn chính đáng — nhưng phải biết rõ và tính toán như một khoản marketing.
Tính như một khoản marketing
Nếu mua để thu hút khách thì so với các cách thu hút khách khác.
Chi phí robot một năm. Giá máy chia cho số năm dùng, cộng bảo trì, điện, và thời gian chăm sóc.
So với chạy quảng cáo. Cùng số tiền đó chạy quảng cáo trên mạng xã hội trong một năm mang lại bao nhiêu khách.
So với đầu tư vào không gian. Sửa lại mặt tiền, làm góc chụp ảnh đẹp, thêm cây xanh. Thường rẻ hơn và tác dụng bền hơn.
So với đầu tư vào sản phẩm. Món ngon hơn, đồ uống đặc biệt hơn. Đây là thứ giữ khách quay lại, còn robot chỉ kéo khách tới lần đầu.
Điểm quyết định. Hiệu ứng robot giảm nhanh. Tháng đầu khách tới xem đông, tháng thứ tư thì bình thường. Trong khi một món đồ uống ngon giữ được khách nhiều năm.
Vì vậy với ngân sách hạn chế, đầu tư vào sản phẩm và không gian thường cho hiệu quả bền hơn. Robot hợp khi đã làm tốt hai thứ kia và muốn thêm một điểm nhấn.
Khi nào cửa hàng nhỏ nên mua
Có những trường hợp hợp lý thật.
Quán rộng, bếp xa bàn. Nếu nhân viên phải đi bộ nhiều thì giá trị vận hành có thật.
Quán nhắm vào gia đình có trẻ nhỏ. Trẻ em rất thích robot và cha mẹ chọn quán theo con. Đây là trường hợp giá trị marketing rõ nhất.
Quán ở khu cạnh tranh cao. Nhiều quán giống nhau, cần một điểm khác biệt.
Chủ quán chịu khó làm nội dung. Robot chỉ tạo ra giá trị truyền thông nếu có người quay video, đăng bài, kể chuyện. Không làm phần đó thì chỉ có một cái máy đứng trong quán.
Có người chăm. Sạc, lau, xử lý khi kẹt. Ở quán nhỏ ai cũng bận, nên phải rõ ai làm.
Nếu thoả bốn trên năm điều này thì đáng cân nhắc. Thiếu quá nửa thì nên để tiền vào việc khác.
Khi nào chắc chắn không nên
Nói thẳng cho đỡ mất tiền.
Quán quá nhỏ. Lối đi hẹp, bàn kê sát. Robot chỉ gây vướng và khách phải nhường đường trong quán của mình.
Mua vì quán bên cạnh có. Mặt bằng khác nhau, khách khác nhau, kết quả khác nhau hoàn toàn.
Đang thiếu vốn xoay. Robot là khoản chi lớn với hộ kinh doanh nhỏ và nó không tạo doanh thu trực tiếp.
Không ai chăm nổi. Chủ quán và nhân viên đã quá tải.
Món ăn hoặc dịch vụ đang có vấn đề. Robot không cứu được một quán mà khách không quay lại. Nó chỉ làm nhiều người hơn tới thử và không quay lại.
Kỳ vọng nó thay nhân viên. Không xảy ra. Robot không nhận gọi món, không dọn bàn, không thu tiền, không đặt đĩa xuống bàn.
Điểm cuối đáng nhấn mạnh vì nó là hiểu nhầm phổ biến nhất ở nhóm khách hàng này.
Nếu vẫn muốn thử: cách ít rủi ro nhất
Thuê thay vì mua. Nhiều nơi cho thuê theo tháng. Thử một tháng vào mùa cao điểm rồi quyết.
Thuê vào dịp có sự kiện. Khai trương, lễ tết, kỷ niệm. Lúc đó giá trị truyền thông cao nhất và chi phí chỉ trong thời gian ngắn.
Chuẩn bị phần nội dung trước. Nạp thông tin quán, menu, chương trình. Robot không biết gì về quán mình nếu không nạp.
Chuẩn bị góc chụp ảnh. Phông có tên quán, ánh sáng đủ. Khách chụp ảnh mà không thấy tên quán thì phần truyền thông mất một nửa.
Quay video và đăng ngay tuần đầu. Đây là lúc hiệu ứng mạnh nhất.
Đo bằng con số. Số khách mới, số lượt nhắc tới quán trên mạng, doanh thu so với tháng trước. Sau một tháng sẽ biết có đáng mua hay không.
Một tháng thuê rẻ hơn nhiều so với một quyết định mua sai, và nó trả lời được câu hỏi bằng chính khách hàng của mình.
Câu hỏi thường gặp
Với cửa hàng nhỏ, robot là công cụ gì?
Chủ yếu là công cụ marketing chứ không phải công cụ vận hành. Quán nhỏ có bếp gần bàn thì việc chở món không tiết kiệm được gì, và khách hỏi thì nhân viên đứng ngay đó.
Nên so robot với khoản đầu tư nào?
Với chi phí quảng cáo, với việc sửa lại không gian, và với việc cải thiện sản phẩm. Hiệu ứng robot giảm sau vài tháng, trong khi một món ngon giữ khách nhiều năm.
Trường hợp nào cửa hàng nhỏ nên mua?
Quán rộng bếp xa bàn, quán nhắm vào gia đình có trẻ nhỏ, quán ở khu cạnh tranh cao, chủ quán chịu khó làm nội dung, và có người chăm sóc thiết bị.
Cách thử ít rủi ro nhất là gì?
Thuê một tháng vào mùa cao điểm hoặc vào dịp có sự kiện, chuẩn bị nội dung và góc chụp ảnh trước, rồi đo số khách mới và doanh thu so với tháng trước.
Đọc thêm trong Hỏi đáp & hiểu nhầm và Robot trong gia đình.
