Nhiều chủ quán nghĩ tới robot vì muốn giảm việc cho nhân viên. Nếu đó là mục tiêu thật thì có vài phương án rẻ hơn nhiều lần và hiệu quả hơn, chỉ là chúng không gây chú ý bằng.
Các phương án rẻ hơn
Xếp từ rẻ nhất.
Mã quét trên bàn. Khách quét bằng điện thoại, xem menu, gọi món, thanh toán. Chi phí gần như bằng không sau khi thiết lập. Đã rất phổ biến và nhiều khách đã quen.
Màn hình menu điện tử. Thay bảng menu giấy. Đổi giá và đổi món trong vài giây thay vì in lại.
Kiosk gọi món tự phục vụ. Khách tự chọn và trả tiền. Giảm hàng chờ ở quầy vào giờ cao điểm.
Máy gọi phục vụ trên bàn. Nút bấm gọi nhân viên. Rất rẻ và giải quyết đúng vấn đề khách phải vẫy tay gọi.
Chuông báo món xong. Khách tự ra lấy thay vì nhân viên bưng ra.
Điểm chung: chúng chuyển một phần việc sang khách và khách sẵn sàng làm. Đây là cách giảm tải hiệu quả nhất cho quán nhỏ và nó không cần thiết bị đắt tiền.
Kiosk gọi món: hợp với ai
Hợp với. Quán có hàng chờ vào giờ cao điểm. Menu ổn định, không đổi hằng ngày. Khách trẻ hoặc khách quen công nghệ. Quán tự phục vụ hoặc quán đồ ăn nhanh.
Không hợp với. Quán mà khách cần tư vấn món. Quán có nhiều khách lớn tuổi. Quán mà mỗi món có nhiều tuỳ chọn phức tạp. Quán mà không khí phục vụ là một phần giá trị.
Lợi ích thật. Giảm hàng chờ, giảm sai sót khi ghi món, khách có thời gian xem menu kỹ hơn nên hay gọi thêm.
Điểm cuối đáng chú ý. Nhiều quán ghi nhận giá trị đơn hàng tăng khi dùng kiosk, vì khách không bị áp lực thời gian như khi có nhân viên đứng chờ.
Nhược điểm. Vẫn cần người hướng dẫn khách chưa quen, và với khách lớn tuổi thì phải có người giúp.
Chi phí. Rẻ hơn robot nhiều lần, và phần lớn chi phí nằm ở phần mềm chứ không ở màn hình.
Mã quét trên bàn: phương án rẻ nhất
Đáng bàn riêng vì nó gần như miễn phí và đang được dùng rộng rãi.
Cách hoạt động. Mỗi bàn một mã. Khách quét, xem menu, gọi món. Món về bếp trực tiếp.
Ưu điểm. Không cần thiết bị. Đổi menu và giá tức thì. Khách xem ảnh món rõ hơn menu giấy. Giảm sai sót ghi món.
Nhược điểm. Khách phải có điện thoại và có mạng. Khách lớn tuổi khó dùng. Và một số khách thấy mất đi phần giao tiếp với nhân viên.
Cách làm cho hiệu quả. Vẫn giữ menu giấy cho khách muốn. Vẫn có nhân viên tới hỏi. Mã đặt ở chỗ dễ thấy và có hướng dẫn ngắn.
Sai lầm thường gặp. Bỏ hẳn menu giấy và bỏ hẳn việc nhân viên tới bàn. Kết quả là khách lớn tuổi bị bỏ lại và không khí quán trở nên lạnh.
Cách dùng tốt nhất: coi nó là thêm một lựa chọn cho khách, không phải thay thế cách cũ.
So sánh trực tiếp với robot
Đặt cạnh nhau cho rõ.
Về chi phí. Kiosk và mã quét rẻ hơn robot nhiều lần, cả khi mua lẫn khi vận hành.
Về việc giảm tải. Kiosk và mã quét giảm việc ghi món và thu tiền. Robot giảm việc đi bộ. Tuỳ quán mà việc nào chiếm nhiều thời gian hơn.
Về thu hút khách. Robot hơn hẳn. Không ai chụp ảnh với một cái kiosk.
Về độ bền và bảo trì. Kiosk gần như không hỏng. Robot có nhiều bộ phận chuyển động.
Về chỗ đặt. Kiosk đặt được ở chỗ chật. Robot cần lối đi.
Về khách lớn tuổi. Cả hai đều gây khó, nhưng robot có thể nói chuyện nên đôi khi dễ hơn màn hình.
Kết luận thực dụng: muốn giảm việc thì làm kiosk hoặc mã quét; muốn gây chú ý thì thuê robot. Trộn hai mục tiêu vào một quyết định mua là cách dễ tốn tiền nhất.
Thứ tự đầu tư cho một quán nhỏ
Nếu có ngân sách hạn chế, thứ tự này cho hiệu quả cao nhất.
Một: mã quét gọi món. Gần như miễn phí, giảm sai sót ghi món ngay, và khách đã quen dùng.
Hai: phần mềm quản lý bán hàng. Biết món nào bán chạy, giờ nào đông, doanh thu theo ngày. Dữ liệu này quyết định mọi việc khác.
Ba: nút gọi phục vụ hoặc chuông báo món. Rẻ và giải quyết vấn đề rất cụ thể.
Bốn: kiosk nếu có hàng chờ. Chỉ khi thật sự có vấn đề về hàng chờ.
Năm: cải thiện không gian. Góc chụp ảnh, ánh sáng, cây xanh. Rẻ và giữ khách quay lại.
Sau cùng: robot, và nên thuê trước. Khi bốn thứ trên đã ổn và muốn thêm một điểm nhấn.
Nguyên tắc chung: làm những thứ giải quyết vấn đề cụ thể trước, làm những thứ gây chú ý sau. Ngược lại thì thường tốn tiền mà vấn đề vẫn còn.
Câu hỏi thường gặp
Phương án rẻ nhất để giảm việc cho nhân viên là gì?
Mã quét gọi món trên bàn. Chi phí gần như bằng không sau khi thiết lập, đổi menu và giá tức thì, giảm sai sót ghi món, và nhiều khách đã quen dùng.
Vì sao kiosk hay làm tăng giá trị đơn hàng?
Vì khách không bị áp lực thời gian như khi có nhân viên đứng chờ ghi món, nên họ xem menu kỹ hơn và hay gọi thêm.
Sai lầm thường gặp khi dùng mã quét là gì?
Bỏ hẳn menu giấy và bỏ hẳn việc nhân viên tới bàn. Khách lớn tuổi bị bỏ lại và không khí quán trở nên lạnh. Nên coi nó là thêm một lựa chọn chứ không phải thay thế.
Thứ tự đầu tư nào hợp lý cho quán nhỏ?
Mã quét gọi món trước, rồi phần mềm quản lý bán hàng, rồi nút gọi phục vụ, rồi kiosk nếu thật sự có hàng chờ, rồi cải thiện không gian — và robot sau cùng, nên thuê thử trước.
Đọc thêm trong Hệ sinh thái trong nước và Robot AI trong đời sống Việt.
